VDSL, Fiber Optic, Uydu: İnternet Bağlantısı Nasıl Seçilir?

Üç yıl içinde üç kez taşındım ve her taşınmada aynı soruyla boğuştum: bu adreste hangi internet bağlantı türü gerçekten çalışır? İlk evimde fiber vaadiyle sözleşme imzaladım, kurulum günü teknisyen "burada altyapı yok, VDSL veriyoruz" dedi. İkincisinde binaya fiber gelmişti ama daireye kadar bakır kablo çekilmişti, yani kağıt üzerinde fiberdi. Üçüncüsünde köy evinde uydu dışında seçenek yoktu ve video görüşmelerinde konuşurken bir buçuk saniye beklemeyi öğrendim. Bu yazıda o üç deneyimden çıkardığım şeyleri, kararınızı kolaylaştıracak biçimde anlatıyorum.

Asıl sorun hız değil, adresiniz

Reklamlarda "1000 Mbps" yazan paketlere bakıp seçim yaptığınızı sanıyoruz ama gerçekte seçimi adresinizdeki altyapı yapıyor. Bir teknoloji ne kadar iyi olursa olsun, binanıza gelmiyorsa listeden düşer. Bu yüzden karar sürecinin doğru sırası şöyle:

1. Adresinizde hangi teknolojiler fiilen mevcut, onu öğrenin.
2. Mevcut olanlar arasında ihtiyacınıza uyanı seçin.
3. Fiyatı en son bakın, çünkü genelde aradaki fark aylık bir kahve parası kadar.

Ben bunu tersten yaptım ve iki kez ceza ödedim: taahhüt iptali. Operatör sitelerindeki adres sorgusu iyi bir başlangıç ama kesin değil; en sağlıklı yöntem binadaki komşulara sormak. Kapıcı, aynı katta oturan biri veya site WhatsApp grubu, herhangi bir sorgulama ekranından daha dürüst bilgi verir.

Üç teknoloji, üç farklı karakter

VDSL

Telefon hattındaki bakır kabloyu kullanır ama santral yerine mahalledeki bir saha dolabına kadar fiber gelir, oradan eve bakır devam eder. Yani hızınız o dolaba olan mesafenizle doğru orantılı. Aynı paketi alan iki komşudan biri 50 Mbps, diğeri 24 Mbps görebilir. Yağmurlu havalarda hat kalitesinin düşmesi bakır kablonun klasik derdi; ilk evimde her sağanakta modemi yeniden başlatmayı alışkanlık edinmiştim.

Fiber optik

Veriyi ışıkla taşır, elektriksel gürültüden ve mesafeden neredeyse etkilenmez. Burada kritik ayrım şu: FTTH yani eve kadar fiber ile FTTB/FTTC yani binaya veya dolaba kadar fiber aynı şey değil. İkincisinde son metrelerde yine bakır var ve gerçek hız düşer. Sözleşme öncesi "eve kadar fiber mi?" diye net sormanızı öneririm; ben sormadığım için bir yıl boyunca fiber fiyatına VDSL performansı kullandım.

Uydu

Kırsal alanların ve altyapısız adreslerin çözümü. İndirme hızı bazı paketlerde şaşırtıcı derecede iyi olabiliyor ama sinyalin uzaya çıkıp dönmesi kaçınılmaz bir gecikme yaratıyor. Online oyunda, canlı yayında ve toplantılarda bu gecikmeyi hissediyorsunuz. Ayrıca yoğun yağış ve kar sinyali kesebiliyor, çanağın gökyüzünü net görmesi şart.

Karşılaştırma tablosu

Kendi kullanımınızı dürüstçe ölçün

İnsanların çoğu ihtiyacından fazla hız satın alıyor. Deneyimime göre pratik ölçü şu: evde aynı anda kaç ekran video oynatıyor ve kaç kişi bulut senkronizasyonu yapıyor? İki kişilik bir evde iki 4K yayın rahatça akarken, beş kişilik bir evde aynı anda oyun indirme, film izleme ve toplantı yapılıyorsa hikâye değişir.

Bir de kimsenin bakmadığı yükleme hızı var. Bulut depolama kullanıyorsanız, mesela Drive, OneDrive ya da iCloud arasında karşılaştırma yapıp birine yerleştiyseniz, büyük klasörleri yüklerken asimetrik bağlantının canınızı sıktığını göreceksiniz. Uzaktan çalışıp ekran paylaşan biri için yükleme hızı, indirme hızından daha kritik.

Hattınızı test ederken modeme kabloyla bağlanıp ölçün. Wi-Fi üzerinden yaptığınız testte gördüğünüz düşük değer çoğu zaman internetin değil, modemin ya da duvarların suçudur.

Benim önerim

• Adresinizde FTTH varsa tartışma yok, fiber alın. Aradaki fiyat farkı, kesintisiz ve düşük gecikmeli bağlantının değerinin çok altında.
• Sadece VDSL varsa panik yapmayın. Saha dolabına yakınsanız günlük kullanımda farkı zor ayırt edersiniz. Uzun taahhüt yerine kısa taahhüt seçin, mahalleye fiber geldiğinde geçiş yapabilirsiniz.
• Sadece uyd